Alm. Spezifische Wärme (f), Fr. Chaleur spécifıque, İng. Specific heat. Bir cismin, birim kütlesinin sıcaklığını 1°C artırmak için verilen ısı miktarı. Özgül ısı birimi cal/gr°C veya kcal/kg°C’dir. Özgül ısıya, ısınma ısısı veya spesifik ısı da denir. Bir maddenin moleküllerinin translasyon, rotasyon ve titreşim hareketleriyle ilgili olarak sahip olduğu enerjiye, bir cismin iç enerjisi (U) denir. Sabit hacimdeki özgül ısı (Cv) iç enerjinin birim sıcaklıktaki değişimine eşittir. (Cv= U/ At) Bir cisme dışarıdan verilen enerjinin, o cismin iç enerjisiyle beraber toplamı, o cismin entalpisi (ısı değeri) (h) olarak tarif edilir. Cp= sabit basınçtaki özgül ısı; entalpinin birim sıcaklıktaki değişimine eşittir. (Cp= h/?t) Entalpi (h), daima iç enerjiden (U) büyük olduğundan, sabit basınçtaki özgül ısı, sabit hacimdeki özgül ısı değerinden daima büyüktür. Yani, (Cp > Cv)’dir. Teknik hesaplarda kullanılan bazı cisimlerin özgül ısıları: Suyun özgül ısısı= 1 (kcal/kg°C) Buzun özgül ısısı= 0,5 (kcal/kg°C) Buharın özgül ısısı= 0,48 (kcal/kg°C) Havanın sabit basınçtaki özgül ısısı= Cph= 0,24 kcal/kg°C Buharın sabit basınçtaki özgül ısısı= Cpb= 0,46 kcal/kg°C Havanın sabit hacimdeki özgül ısısı= Cvh= 0,17 kcal/kg°C ÖZKÜTLE (Özgül kütle) (Bkz. Yoğunluk) ÖZÜMLEME (Asimilasyon); Alm. Assimilation (f), Fr. Assimilation (f), İng. Assimilation. Canlıların beslenme için aldıkları besinleri sindirerek, hücre protoplazmasına benzer şekle çevirip, vücutlarına katması. Besin maddelerinin, hücrenin yapı taşına dönüşmesi. Bu olaya’özümleme’, ’asimilasyon’ veya ’anabolizma’ denir. Bunun sonucu hücrede büyüme ve çoğalma görülür Tavşanın yediği havuç, vücudunda ete, kemiğe vs. dönüşür. Besinlerin bir kısmı vücuda katılırken, bir kısmı da gerekli hayati olaylar için yakılarak enerjiye çevrilir. Organizmada, hem yapım hem yıkım olayları bir arada yürür. Hücrede oksijenle yakılan besinlerden, enerji ve vücut için zararlı olan artık maddelerin (CO2,H2O, üre gibi) hasıl olmasına, ’katabolizma’, ’disimilasyon’ veya ’yadımlama’ denir. Vücuttaki faaliyetlerin hepsine birden ise metabolizma (madde değişimi) denir. Bu sayede canlılarda büyüme, gelişme, onarma, hareket, duyarlılık ve üreme gibi faaliyetler sağlanır. Gençlerde özümleme, yadımlamadan fazladır. Bu fazlalık gelişme ve büyümeğe harcanır. Bu sebeple, insanlarda 25 yaşına kadar hızlı bir büyüme olur. 25 yaşla 50 yaş arasında ise, özümleme yadımlama ile denktir. Sonraki yaşlarda özümleme düşmeğe başlar. Özümleme yeteri kadar yapılamazsa (hasta ve ihtiyarlarda) vücut zayıflar. Hücreler kendi bileşimindeki maddeleri harcarlar, ileri derecede zayıflama olur. Hücrelerin çoğu ölür. Devamlı olarak özümleme yapılmazsa, ölüm vuku bulur. Yeşil bitkilerin ışık karşısında besin yapmalarına da ’karbon özümlemesi’ denir.
devamını oku…
Son Yorumlar